Wie is er bang voor cookies?

Door: Rob Melchers

11-02-2005 - Meneer Vlapstra besluit om zijn krant voortaan on-line te gaan lezen. Hij geeft het adres van de webkrant op en drukt op Enter.

"Dag gebruiker" zegt de website. "Om van deze dienst gebruik te maken dient u zich te registreren." Daaronder staat: "Lees eerst onze privacy-policy." Daar heeft meneer Vlapstra geen zin in, dus klikt hij op het vakje waar hij zijn e-mail adres zoals gevraagd invoert. Ook geeft hij twee keer het wachtwoord op dat hij op deze site wil gebruiken.

"Dank u wel" zegt de website. "Wilt u uw gegevens op uw eigen computer bewaren? Dat maakt het inloggen makkelijker bij een volgend bezoek." Meneer Vlapstra vinkt 'ja' aan en drukt op de knop "Registreren". Automatisch krijgt hij de voorpagina voorgeschoteld. Hij klikt op een kop die zijn interesse heeft en even later is hij verdiept in het artikel. Als hij het uit heeft, leest hij nog even de reacties door en besluit, dat een webkrant wel iets voor hem is.

Als hij de volgende dag weer inlogt, komt hij meteen op de voorpagina terecht. Inloggen hoeft schijnbaar niet meer, de krantenwebsite heeft hem herkend als geregistreerd gebruiker, en hem meteen toegang verleend.

Heeft meneer Vlapstra een speciale computer, of werkt zijn beeldscherm ook als camera, zodat iemand bij de krant hem ziet en roept: "Daar is meneer Vlapstra, laat hem er even in!" Nou nee, was het maar zo leuk. De krantenwebsite heeft een klein tekstbestandje aangemaakt en dat op de harde schijf van de computer van meneer Vlapstra opgeslagen op een plaats waar het door de website later weer teruggevonden kan worden. In dat bestandje staat, dat meneer Vlapstra zich heeft geregistreerd, en meteen doormag. Ook heeft een programma van de website even gekeken naar het soort besturingssysteem dat meneer Vlapstra op zijn schijf heeft staan en wat voor browser hij gebruikt. Die informatie is ook in het bestandje opgeslagen. Op deze manier zorgt de webserver ervoor, dat meneer Vlapstra een optimaal leesbare pagina krijgt te zien. Als hij de 'privacy-policy' had gelezen, had hij geweten dat er een 'cookie' geplaatst werd, maar het interesseert hem eigenlijk niet.

Meneer Vlapstra woont in een huis met een bel. Naast die bel is een plaatje bevestigd waarop je zijn naam kan lezen. Het huis staat in een straat met een naam, in een stad met een naam, in een land met een naam. In het telefoonboek staan al die namen, en het nummer waarop je meneer Vlapstra kan bereiken. De belasting weet het SOFI nummer van meneer Vlapstra, de bank kent zijn bankrekeningnummer en bij de supermarkt zeggen ze "Dag meneer Vlapstra" als hij binnenkomt. En nu weet de krant ook, dat hij zich heeft geregistreerd en wat zijn e-mail adres is. Hij vindt dat wel makkelijk zo en ligt er niet wakker van.

Lag er niet wakker van. Want sinds kort wordt zijn nachtrust verstoord door angst. Hij voelt zich bespied en begluurd. Hij trekt de dekens over zijn hoofd, maar ook daar liggen de spionnen op de loer. Niets is nog veilig, want hij en zijn computer hebben zich een 'cookie' op de hals gehaald. En dat is levensbedreigend.

Dat heeft hij in zijn on-line krant gelezen in de afstudeerscriptie van Nicoline Braat, die zich daarmee mag gaan scharen onder de andere ICT deskundigen in dit land. In haar scriptie concludeert Nicoline, die nog wat moeite heeft met het uit elkaar houden van de begrippen 'client' en 'server', dat via cookies ongemerkt een onbekende hoeveelheid persoonsgegevens verzameld wordt. Daarmee wordt de privacy van de internetter geschonden.

Meneer Vlapstra kan zich wel voor zijn kop slaan. Hij heeft het nota bene zelf gedaan, 'ja' aangevinkt en op 'registreren' geklikt. En daarmee heeft hij toestemming verleend voor het plaatsen van het bestandje, de cookie. Nooit meer zal hij onbespied in zijn neus kunnen peuteren, of stiekem meezingen met Pavarotti, als die de ode aan Caruso ten gehore brengt. Spoedig zal de cookie ontdekken, dat hij vorige maand heeft gereageerd op die contact advertentie die bij hem zo sympathiek overkwam, en het antwoord doorsturen naar zijn ex-schoonmoeder. En wat te vrezen van die keer, dat hij langer dan noodzakelijk op die pikante website is blijven hangen, terwijl hij daar helemaal niet naar toe wilde? Dat feit staat morgen vast in diezelfde on-line krant waarmee alle ellende is begonnen. Zijn hele hebben en houden ligt op straat.

De academica ging bij haar onderzoek niet over één nacht ijs. Ze heeft 53.000 cookies in een database gestopt, en die bestudeerd. Ze stelde vast, dat cookies informatie verzamelen. Spionnen verzamelen ook informatie. En dus zijn cookies spionnen. Dat is een wetenschappelijk verantwoorde deductie. Immers, een ijsbeer is wit, sneeuw is wit, dus een ijsbeer is van sneeuw. Daarom wonen ze op de noordpool, anders zouden ze smelten.

Ook stelt de nieuwbakken ICT deskundige vast, dat websites ieder gegeven dat de bezoeker prijs geeft vervolgens kunnen opslaan en lezen. Met andere woorden, als je een brief schrijft, die vervolgens in een geadresseerde enveloppe stopt en op de post doet, bestaat het risico, dat de ontvanger de brief zal lezen. Een grove inbreuk op je privacy, vindt Nicoline.

Ze heeft ontdekt, dat sommige cookies wel dertig tot zevenendertig jaar op je harde schijf bewaard worden. Dus als je op je dertigste eens een bloot plaatje hebt bekeken via je computer, dan loop je tot op je zevenenzestigste het risico daar op betrapt te worden. Meneer Vlapstra heeft zijn computer nog niet zo lang, maar wat moeten al die mensen die al dertig jaar hun harde schijf niet hebben schoongemaakt een angsten doorstaan.

Nicoline wil nog wel kwijt, dat nader onderzoek nodig zal zijn om aan deze misstanden een eind te maken. Voorlopig is het dus uit met de privacy van meneer Vlapstra.

Mistroostig opent hij Google, en tikt de woorden 'zelfmoord' en 'pijnloos' in het vakje. Hij drukt op de zoekknop. In de resultaten vindt hij niet wat hij zoekt. Wel heeft Google een cookie geplaatst met daarin het woord 'zielig'. Als meneer Vlapstra er ooit nog toe komt zijn computer weer te gaan gebruiken, dan weten alle zoekmachines ter wereld meteen dat ze te maken hebben met een cookie slachtoffer.

Noot van de redactie:

De meeste cookies zijn ongevaarlijke tekstbestandjes, die het internetgebruik vergemakkelijken. Een zogenaamde 'sessie-cookie' is niet langer op je computer aanwezig dan de tijd die je op de website doorbrengt. Wel zijn ze nodig om de werking van de website te garanderen. Sommige 'hardnekkige' cookies verzamelen marketing gegevens zoals hoe vaak een bezoek aan de website wordt gebracht die de cookie heeft geplaatst. Maar de meeste van deze soort maken het inloggen op websites met registratie automatisch en heten in een enkel geval de bezoeker met naam welkom. Kortom, de vrees voor cookies is grotendeels onterecht.

Mocht je het desalniettemin niet vertrouwen, dan kan je gewoon het plaatsen van cookies verhinderen met de instellingen van je browser. In InternetExplorer vind je die instellingen op het tabblad 'privacy' bij de menukeuze 'extra, opties'. Houd er echter wel rekening mee, dat bepaalde websites dan niet meer werken zoals je zou verwachten.

En als je informatica wil gaan studeren, doe dat dan niet aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Uit: BlinfoMail februari 2005
Website: BlinfoTec