Antwoorden op vragen over de lectuurvoorziening 2006

Door: Rob Melchers

30-11-2005 - In juli van het jaar 2003 schreef ik de column 'Zwarte gaten', waarin ik de FNB vergeleek met een zwart gat, waar van alles in verdwijnt en nooit meer iets uitkomt. Het gebrekkige communicatievermogen van de FNB was de aanleiding tot deze column. Drie jaar later sta ik nog steeds niet te juichen als het gaat om het voorlichtend vermogen van de FNB. Men gaat er daar nog steeds te veel van uit 'dat het wel bekend zal zijn', of erger, 'dat ze het wel merken als het zover is'.

Regelmatig ontvangt de BlinfoMail redactie vragen over de lectuurvoorziening voor mensen met een leeshandicap. Sommige vragen, zoals die over het gebruik van de DAISY speler, het bestaan van software om DAISY boeken met een computer te kunnen lezen en met wie men contact moet opnemen om gebruik te kunnen maken van aangepaste lectuur, kunnen we zelf beantwoorden. De vragen waar we zelf geen antwoord op wisten, hebben we vorige maand per e-mail aan de FNB verstuurd. Na wat zachte aandrang was Marian Oosting van de afdeling Communicatie FNB zo vriendelijk om deze te beantwoorden.

Hieronder onze vragen en de antwoorden van de FNB, waarbij we nog aantekenen, dat boven onze vragen stond:

"Voor alle vragen geldt: 'in 2006'."

1. Hoeveel bedraagt het lidmaatschap van de 'Anderslezen.nl' service?
Antwoord: Op dit moment is dat 90 euro per jaar (12 maanden). Gratis indien men alleen gebruik wenst te maken van de clubs en forums. Men moet zich dan wel registreren voor het gebruik van dit beperkte deel van Anderslezen.nl.

2. Op welke diensten geeft het lidmaatschap recht?
Antwoord: voor 90 euro per jaar kan van alle diensten op Anderslezen.nl gebruik gemaakt worden (dus inclusief het lezen en downloaden van kranten, tijdschriften en boeken). Als mensen alleen gebruik wensen te maken van de clubs en forums dan moet men zich wel laten registreren, maar zijn er geen kosten aan verbonden.

3. Zijn er extra kosten verbonden aan het gebruik (bestellen) van de on-line catalogus?
Antwoord: Als iemand alleen wil kijken wat er in de collectie zit, zijn er geen kosten aan verbonden, dat kan iedereen doen (ook als je geen wachtwoord en gebruikersnaam hebt). Het bestellen van boeken via Anderslezen.nl kan alleen als men staat ingeschreven als klant van FNB voor het lezen van boeken. Het lezen van boeken (romans en licht-informatieve boeken) kost 25 euro per jaar, vergelijkbaar met een gemiddeld lidmaatschap bij een openbare bibliotheek. Kinderen tot 18 jaar kunnen gratis gebruik maken van romans en licht-informatieve boeken. Als een klant hiervoor staat ingeschreven en ook via Anderslezen.nl boeken wenst te bestellen, krijgt men rechten (men krijgt dan 'toegang' tot de bestelknop) om die boeken te bestellen. Als die klant verder geen gebruik wenst te maken van het downloaden van digitale kranten en tijdschriften, krijgt men een gratis account op Anderslezen.nl waarbij de bestelknop voor romans is inbegrepen.

4. Bestaan er verschillen in de verkrijgbaarheid van, en kosten voor vak- en studiematerialen ten opzichte van algemene lectuur?
Antwoord: Studie- en vakmateriaal wordt op maat gemaakt: dat wat men nodig heeft, wordt (binnen redelijke grenzen: een plaatjesboek is nu eenmaal moeilijk om te zetten in gesproken vorm of braille) omgezet in de leesvorm die men wenst. De collectie gesproken studie- en vaklectuur is ongeveer 8.200 titels groot, digitaal/braille ruim 10.000 titels. De kosten voor de klant om gebruik te maken van studie- en vaklectuur is 100 euro per (school)jaar.

De collectie algemene lectuur wordt samengesteld op basis van een verdeling van genres, waarbij elke week ook gekeken wordt wat de toptitels zijn bij verschillende boekhandels en in (literaire) tijdschriften. Op dit moment hebben we een collectie gesproken boeken van ruim 34.000 titels die uitleenbaar zijn. Per jaar worden er door de FNB 1.300 nieuwe titels gemaakt. Daarbij maakt de CBB ook een paar honderd titels (500). De collectie brailleboeken is ongeveer 6.400 titels groot. Hiervan worden er per jaar 450 nieuwe titels gemaakt. Kosten bij FNB voor het lenen van romans en licht-informatieve boeken is 25 euro per jaar voor volwassenen en gratis voor iedereen die jonger is dan 18 jaar (vergelijkbaar met een openbare bibliotheek).

5. Hoeveel bedragen de kosten voor het brailleren van vak- en studiemateriaal?
Antwoord: De klant betaalt voor de dienstverlening studie- en vaklectuur 100 euro per jaar. Echter ter verduidelijking: de werkelijke productiekosten van een studieboek zijn afhankelijk van de grootte van het boek en de moeilijkheidsgraad. De productiekosten per boek bedragen tussen de 300 en 3.000 euro. Daarvoor betalen studieklanten dus slechts 100 euro per jaar en klanten voor romans 25 euro per jaar.

6. Indien er een vast bedrag wordt gerekend voor het brailleren, hoe hoog is dit bedrag en welke materialen kunnen dan voor dit bedrag worden gebrailleerd?
Antwoord: Zoals bij vraag 5 reeds gemeld: er staat geen vast bedrag voor de productiekosten. Het is afhankelijk van de grootte en de moeilijkheidsgraad. Als klant betaalt u 100 euro voor studielectuur en 25 euro voor algemene lectuur in braille. Als u een handleiding of iets dergelijks in braille nodig heeft, kunt u gebruik maken van het zogenaamde 'consumentenwerk', maar dat is een dienstverlening die niet bij FNB ligt, maar bij de CBB, LSB en NLBB.

7. Is het waar, dat de FNB het brailleren van tijdschriften 'niet meer nodig acht'?
Antwoord: De FNB is niet verantwoordelijk voor het maken van brailletijdschriften. Het ministerie heeft dit aan de CBB toegewezen.

8. Wat is de gemiddelde tijdsduur tussen aanvragen en ontvangen van het omzetten van vak- en studiemateriaal voor de verschillende leesvormen?
Antwoord: De tijdsduur tussen aanvraag en het daadwerkelijk geleverd krijgen van studie- en vakmateriaal hangt helemaal af van of het al in de collectie zit (dan heeft de klant het binnen een paar dagen in bezit), de omvang van het materiaal, de moeilijkheidsgraad en vooral ook wanneer de aanvraag wordt gedaan. Voor het produceren van een nieuwe studie- en vaktitel (of het nu digitaliseren, brailleren of voorlezen is) moet snel op enkele maanden gerekend worden.

9. Bestaat er een relatie tussen de hoogte van contributie en de betaalwijze (automatische afschrijving/acceptgiro)?
Antwoord: Nee, voor alle diensten van FNB geldt: als men wenst te betalen met een acceptgiro, komt er per dienst waarvoor gefactureerd wordt 2,50 euro aan administratiekosten bij.

10. Is het waar, dat ongedaan maken van automatische incasso op tegenstand van FNB stuit?
Antwoord: Nee, dat is de keus van de klant. Geïncasseerde bedragen kunnen door de klant zelf binnen een bepaalde termijn teruggehaald worden en de afgegeven machtiging kan via het insturen van de zogenaamde rode kaart ongedaan worden gemaakt. FNB geeft hier zonder meer gehoor aan. Openstaande bedragen worden dan per acceptgiro geïnd + die 2,50 euro per betaling.

De BlinfoMail redactie is blij met deze duidelijke antwoorden en geeft ze graag door. Liever hadden we echter gezien, dat de FNB zelf het initiatief tot deze duidelijkheid had genomen. Verder laten we het aan de lezer over, om uit te rekenen wat een abonnement op 'www.anderslezen.nl', het kunnen lezen van vak- en studiemateriaal en het on-line kunnen bestellen van lectuur in 2006 bij elkaar gaat kosten.

Kort geleden presenteerde staatssecretaris Medy van der Laan haar Beleidsbrief 'Bibliotheekvoorziening voor blinden en slechtzienden 2006 ­ 2008'. De FNB zegt bij deze notitie 'kritische kanttekeningen' te willen plaatsen. We hopen, dat de doelgroep tijdig en volledig door de FNB zal worden geïnformeerd omtrent deze ontwikkeling, en dat men bij de FNB inziet, dat tijdige en volledige informatie bijdraagt aan het voorkomen van onzekerheid bij onze doelgroep. Het recht op informatie en de mogelijkheid om deze op betaalbare wijze te kunnen consumeren zijn uiterst belangrijke aspecten bij de revalidatie, reïntegratie en ondersteuning van mensen met een leeshandicap.

Zie ook:

Over witte dwergen en zwarte gaten