Keurmerk toegankelijkheid: riskant

Het belang van open standaarden voor toegankelijkheid

Door: Rob Melchers

03-10-2005 - Toegankelijkheid is een belangrijk onderdeel van de hedendaagse technologie, maar alvorens het te verplichten moeten we eerst vaststellen wat het eigenlijk is.

Het internet kent geen grenzen en dat zou ook moeten gelden voor de technologie die het toegankelijk maakt voor alle gebruikers. Maar terwijl binnen Europa de grenzen beginnen te vervagen waar het om geld en handel gaat, zien we een tendens om het internet juist te voorzien van grenzen. Verschillende landen hebben plannen voor een 'toegankelijkheids keurmerk' dat aan zou moeten geven dat een website toegankelijk is voor mensen met een functiebeperking. Echter, als deze landen elk hun eigen standaarden maken voor toegankelijkheid, ontstaat het risico dat globale toegankelijkheid een onvervulde wens blijft.

De realiteit is, dat als een blinde of slechtziende het web 'beluistert' met behulp van aanpassingssoftware, dat hij of zij net zo makkelijk een Amerikaanse als een Europese website moet kunnen 'lezen'. Overeenkomst tussen regeringen op dit terrein zou dit kunnen verwezenlijken.

Toegankelijkheid is voor iedereen.

De World Health Organisation(WHO) schat dat er tussen 750 miljoen en 1 miljard van de 6 miljard wereldbewoners een spraak, gezichts, mobiliteits, gehoors- of cognitieve beperking hebben. Alleen al in de VS zijn er meer dan 54 miljoen mensen met een functiebeperking. Die aantallen groeien naarmate 76 miljoen babyboomers, geboren tussen 1946 en 1964, ouder worden. In vele westerse landen zal het aantal mensen boven de 60 jaar in 2040 zo'n 45% of meer uitmaken van de totale bevolking (the Centre for Strategic and International Studies).

Mensen leven tegenwoordig langer en alhoewel de medische wetenschap nog steeds grote vooruitgang boekt, kan het niet vermeden worden dat een oud gezegde blijft bestaan: 'Ouderdom komt met gebreken'.

Sterke demografische en sociale trends voeden de behoefte aan globale informatie-toegankelijkheid, maar sommige Europese initiatieven sturen op fragmentatie aan.

In de Verenigde Staten werd in 1998 een mijlpaal bereikt op het gebied van toegankelijkheid met de toevoeging van artikel 508 aan de American Disabilities Act (ADA). Dit artikel verplicht de Amerikaanse overheid gebruik te maken van toegankelijke informatietechnologie en definieert de inmiddels globaal geaccepteerde standaarden voor deze toegankelijkheid.

De implementatie van artikel 508 heeft er voor gezorgd, dat leveranciers van informatietechnologie zich in toenemende mate moeite geven aan toegankelijkheidseisen te voldoen, vooral door toegankelijkheid al in de ontwikkelingsfase van hun producten toe te passen.

Het zijn deze leveranciers die zich in toenemende mate zorgen maken over het feit dat de richting die sommige Europese landen inslaan zal leiden tot een versnippering van het beleid door implementatie van eigen, afwijkende, toegankelijkheids-standaarden.

De Amerikaanse technologische sector heeft er bij de federale overheid op aangedrongen de Europese Commissie te wijzen op de noodzaak van het implementeren van wetgeving die toegankelijkheids-barrières slecht en geen nieuwe toegankelijkheids-barrières opwerpt. Tevens drukt de sector zijn zorg uit over de door de Europese Commissie voorgenomen maatregelen om door middel van keurmerken en certificaten toegankelijkheid af te dwingen.

Zelfs als mensen dezelfde functiebeperking hebben, bestaan er in zo'n groep grote individuele verschillen. Rekening houdend met het grote aantal verschillende functiebeperkingen moet het duidelijk zijn, dat een 'toegankelijkheids keurmerk' nooit voor al deze mensen hetzelfde kan betekenen. Sterker nog, zo'n keurmerk zou slechts valse verwachtingen creëren.

De beste weg om technologie toegankelijk te maken is via de ontwikkeling van die technologie conform globaal geaccepteerde, open standaarden in onderlinge samenwerking. Zonder die samenwerking kan iedere overheid eigen standaarden en eisen ontwikkelen, wat ertoe zal leiden, dat de technologische sector zich zal moeten concentreren op een veelvoud van standaarden en daarbij een doelgerichte inspanning tot realisatie van globale toegankelijkheid een lagere prioriteit zal toekennen. Zo'n situatie zou er zelfs toe kunnen leiden, dat ontwikkelaars van nieuwe technologie het implementeren van toegankelijkheid in de ontwikkelingsfase liever voor gezien houden, iets wat zeer ten nadele van de gebruikers zou zijn.

Als daarentegen Europese landen nu eens niet het wiel opnieuw willen uitvinden, maar zich aan zouden sluiten bij de inmiddels geaccepteerde toegankelijkheidseisen en een bijdrage zouden leveren aan de verdere ontwikkeling daarvan, dan zou dit de noodzaak van toegankelijke technologie alleen maar benadrukken. De technologische sector zou in zo'n geval niet veel anders overblijven dan zich conformeren aan deze standaarden.

Frances W. West is hoofd van IBM's Worldwide Accessibility Center.

Noot van de redactie:

De deskundigheid op het gebied van informatie-technologie staat binnen de Nederlandse overheid op Commodore64 niveau. Het begrip 'toegankelijkheid' is er nog nauwelijks doorgedrongen, gezien het grote aantal absoluut ontoegankelijke overheids-websites. De klungelachtige pogingen om hier en daar iets aan toegankelijkheid te doen tonen aan, dat er van enig beleid op dit terrein eigenlijk geen sprake is. Belangenbehartigers van mensen met een functiebeperking zijn vast komen te zitten met enkele marginale toegankelijkheids-projecten en hebben tot nu toe zo goed als geen bijdrage geleverd aan een toegankelijker Nederlands internet. De toch al bestaande achterstand van Nederlanders met een functiebeperking dreigt op deze manier alleen maar groter te worden.

Artikel 508 van de ADA is inmiddels 7 jaar oud. Pas nu beginnen ontwikkelaars van informatie-technologie zich hiervan iets aan te trekken. Als onze overheid zich vanaf vandaag zou gaan inspannen om wetgeving te maken die tenminste haarzelf verplicht om aan globale toegankelijkheids-standaarden te voldoen, dan zijn we in 2015 misschien waar we nu al hadden moeten zijn.

Het zou de Federatie Slechtzienden- en Blindenbelang en de CG-Raad sieren als zij het bovenstaande met succes onder de aandacht van onze wetgevers zouden kunnen brengen.

Bron: Redactie en Frances W. West, CNET news

Uit: BlinfoMail oktober 2005
Website: BlinfoTec

Zie ook:

Eenpersoons leger mikt op toegankelijkheid, Mythen en misvattingen over webtoegankelijkheid