Mythen en misvattingen over webtoegankelijkheid

Door: Petra van Driel

05-06-2005 - De bewustwording van het feit dat er zoiets bestaat als webtoegankelijkheid neemt langzaam maar zeker toe, zo ook de wil er iets mee te doen. In Zweden kun je er zelfs over lezen op de achterkant van melkpakken. Die grotere aandacht voor toegankelijkheid is natuurlijk prima. Maar het is heel jammer dat de verspreide informatie in veel gevallen onnauwkeurig, onjuist en misleidend is.

Misvattingen over webtoegankelijkheid zijn heel gebruikelijk. Erger is, dat er wordt geprobeerd misbruik te maken van de ondeskundigheid onder diegenen die verantwoordelijk zijn voor websites. Kennis zal je helpen door misvattingen en slechte informatie heen te zien en stelt je in staat betere beslissingen te nemen.

Hieronder enige mythen en misvattingen over webtoegankelijkheid.

Toegankelijkheid is alleen voor blinden.

Terwijl het waar is dat mensen met een visuele handicap een belangrijke doelgroep zijn en behoren tot diegenen die er het meest baat bij hebben, gaat webtoegankelijkheid over veel meer dan het voor hen toegankelijk maken van informatie.

Webtoegankelijkheid gaat over websites die het doen! Ongeacht de gebruikte browser, ongeacht het gebruikte besturingssysteem en ongeacht welke handicap dan ook. Het draait om respect voor de verschillende behoeften van verschillende mensen met allemaal hun persoonlijke voorkeuren. Niet iedereen gebruikt het web op dezelfde manier en met hetzelfde materiaal.

Toegankelijke websites maximaliseren het aantal mogelijke bezoekers en zijn voor iedereen gemakkelijker te gebruiken, gehandicapt of niet. Dit is inclusief zoekmachine robots en blinde en zeer slechtziende gebruikers, die je zeker de inhoud van de site niet zou willen onthouden.

Toegankelijke websites zijn lelijk en saai.

Ja, sommigen zijn dat zeker. Maar er zijn ook miljoenen volledig ontoegankelijke sites met een matte, levenloze uitstraling. Toegankelijkheid op zich heeft er niets mee te maken of een site saai en lelijk is of niet. Een gebrek aan begrip van wat toegankelijkheid is en hoe een site toegankelijk gemaakt dient te worden, kan daarentegen resulteren in een visueel niet erg aantrekkelijke site.

Toegankelijkheid betekent niet het verwijderen van alle kleur en afbeeldingen. Wat het wel inhoudt? Het nadenken over de manier waarop kleur wordt gebruikt en het voorzien in een alternatieve inhoud, voor plaatjes en andere grafische objecten die informatief of functioneel zijn.

Lelijk of niet: Hoe een website er ook uitziet, in de meeste gevallen gaat het om de inhoud. Wellicht niet voor de eigenaar en waarschijnlijk niet voor de ontwerper, maar zeker wel voor de bezoekers.

Toegankelijkheid is lastig en duur.

Het inbouwen van volledige toegankelijkheid in een grote en compleet ontoegankelijke website, kan in sommige gevallen lastig, duur en zeer tijdrovend zijn. Zoveel is wel waar. Maar als je weet hoe toegankelijkheid werkt en de zaak vanaf het begin op de juiste manier aanpakt, dan blijken de kosten die ermee gemoeid zijn te verwaarlozen. Daarbij wordt het risico enorm gereduceerd, dat de site na een aantal jaar herbouwd moet worden, dan wel door veranderingen in browser technologie, of omdat wetgeving het vereist.

Een toegankelijke website is een geldbesparing op lange termijn.

Jammer genoeg is het nog geen algemeen gebruik onder website ontwerpers om over de juiste kennis en vaardigheden op dit gebied te beschikken. Het werkelijke probleem kon er dus wel eens uit bestaan een vakbekwame webdesigner te vinden.

Een tekstversie aanbieden is goed genoeg.

Sommigen geloven dat ze, door een tekstversie van de website aan te bieden, hun gewone (grafische) site niet meer toegankelijk hoeven te maken. Dat klopt niet.

Tekstversies zijn geen goed idee. Hiervoor zijn een aantal redenen aan te voeren:

• Ze missen vaak informatie en functionaliteit waarover de grafische versie van de site wel beschikt.
• Ze veroorzaken moeilijkheden met zoekmachines, want er is een duplicaat van de inhoud aanwezig. Welke versie moeten mensen die op de site terecht zijn gekomen via een zoekmachine nu eigenlijk hebben?
• Tekstversies plaatsen mensen met een functiebeperking in een uitzonderingspositie.
• Het kan lastig zijn de link naar de tekstversie te vinden.
• Er is geen garantie dat de tekstversie ook daadwerkelijk toegankelijk is.

Bovendien loopt een site die een tekstversie biedt een grotere kans dat de grafische versie ontoegankelijk is voor velen zonder handicap. Denk bijvoorbeeld aan diegenen die een alternatieve browser gebruiken, mensen die Javascript hebben uitgeschakeld of mensen die hun browser zo hebben ingesteld dat deze geen afbeeldingen weergeeft. Tenslotte geldt die ontoegankelijkheid ook de zoekmachines, omdat de ontwikkelaars van de site in de verleiding kunnen komen alle toegankelijkheids en andere richtlijnen, die inmiddels goed gebruik zijn geworden voor de grafische versie, te negeren. Ze hebben immers een schijnbaar toegankelijke versie.

Slechts als laatste redmiddel, is een alternatieve tekstversie acceptabel. Een dergelijke situatie is echter nauwelijks voorstelbaar.

Aanpassings- en voorleesmogelijkheden.

Het is prima bezoekers bepaalde aanpassingsmogelijkheden te bieden. Denk bijvoorbeeld aan het kunnen wijzigen van tekst- en achtergrondkleur, of de mogelijkheid het lettertype of de grootte daarvan aan te passen. Helaas worden dergelijke opties nog wel eens gebruikt als excuus om niets meer te doen aan de fundamentele problemen van een site. Er zijn veel websites met nutteloze aanpassingsmogelijkheden. Nutteloos omdat de basis zo slecht is, dat het kunnen veranderen van een paar kleuren of de mogelijkheid de tekst wat te vergroten enkel een marginale toegankelijkheidsverbetering betekent.

Het vergroten van de tekst is overigens iets dat iedere internet gebruiker kan doen, zonder dat de website in die mogelijkheid hoeft te voorzien. In Internet Explorer is het mogelijk via het menu de tekengrootte te veranderen. Maar ook de Control toets in combinatie met het scroll wieltje van de muis bewijst uitstekende diensten. Bezoekers hiervan op de hoogte brengen is waarschijnlijk niet genoeg. Maar als meer sites die informatie zouden geven, zou dat voor heel wat mensen meer surfplezier betekenen.

Aanpassingsmogelijkheden bieden is niet slecht, in tegendeel. Maar het is niet het belangrijkste als het er om gaat de toegankelijkheid van een website te vergroten. Het is beter ervoor te zorgen dat er een solide basis is om op door te bouwen.

Sommige sites bieden de bezoeker de mogelijkheid de inhoud te beluisteren. Voor een enkeling misschien een handig hulpmiddel, voor anderen een gadget. Voor visueel gehandicapten die schermuitlees software gebruiken die de tekst toch al voorleest, is het zelfs een sta in de weg, behalve als het laten horen van de inhoud handmatig aan en uitgeschakeld kan worden. Hiervoor geldt evenals voor de aanpassingsmogelijkheden van het uiterlijk van de site, dat het niet fout is dit aan te bieden. Toch is het beter eerst aandacht te schenken aan de werkelijke problemen en alleen als er tijd en geld over is aan dit soort toeters en bellen te gaan denken.

Uit: BlinfoMail juni 2005
Website: BlinfoTec

Zie ook:

Keurmerk toegankelijkheid: riskant, Pratende website VGZ grote stap voorwaarts