Ontluisterend debat met staatssecretaris Nijs over gehandicapten in het beroepsonderwijs

Door: Chronisch zieken en Gehandicapten Raad Nederland

08-06-2004 - Op 2 juni jl. vond er een algemeen overleg plaats tussen staatssecretaris Nijs en de leden van de Vaste Kamercommissie van OCW over de problemen die deelnemers met een handicap of chronische ziekte ervaren in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo).

Al geruime tijd vragen CG-Raad, FvO en de Bve Raad (de koepel van de scholen voor mbo, de ROC's) aandacht voor deze problemen. Het gaat er met name om dat het onderwijs onvoldoende financiële middelen heeft om voldoende toegankelijk te zijn voor deze groep en de benodigde extra ondersteuning te bieden. Uit een onderzoek dat in opdracht van OCW door ITS werd uitgevoerd en waarvan de resultaten in mei 2003 werden bekend gemaakt, bleek dat maar liefst 60% van de deelnemers met een handicap in het mbo voortijdig uitvalt!

Inmiddels is een aantal wijzigingen ingevoerd die wellicht nog hogere uitvalcijfers gaan geven. Het betreft de invoering van de leerlinggebonden financiering (de rugzak) in het basis- en voortgezet onderwijs per augustus 2003, waardoor er geen Ambulante Begeleiding meer gegeven kan worden in het mbo (behalve als scholen dat vanuit hun eigen budget inhuren, wat komt op zo'n € 5.000 per leerling per jaar) en het besluit geen REA-scholingsmiddelen meer in te mogen zetten in het onderwijs. De scholen worden zelf verantwoordelijk voor beroepskeuzetrajecten en arbeidstoeleiding. Dit echter zonder dat daar extra middelen tegenover staan.

UWV, Bve Raad en CG-Raad zijn vervolgens met een voorstel gekomen, ondersteund door de FvO en gedragen door de achterban van uitvoeringsinstellingen, scholen en leerlingen, om de financiële problemen op te lossen. Het voorstel houdt en vorm van leerlinggebonden financiering in het mbo in, voortbordurend op de systematiek in het basis- en voortgezet onderwijs. Tweede Kamerlid Aasted Madsen (CDA) heeft vervolgens een motie ingediend waarin zij de regering verzoekt om bevordering van de toegang van leerlingen met een handicap en/of gedragsstoornis tot het mbo en te bezien of daartoe de inzet van de rugzak uitgebreid kan worden. Deze motie is kamerbreed ondersteund. Tijdens een constructief gesprek dat Bve Raad, FvO en CG-Raad in maart van dit jaar hadden met de commissie van OCW, bleek nog eens dat de kamerleden zeer positief stonden ten opzichte van onze boodschap en dat zij graag willen werken aan een oplossing van de knelpunten.

Sinds mei 2003 heeft de kamer alleen schriftelijk kunnen communiceren met de staatssecretaris Nijs. Op 2 juni vond er dan eindelijk een debat plaats over het onderwerp. De kamer bleek nog steeds in zijn geheel achter de motie te staan (dus ook de regeringspartijen). Helaas stelde de staatssecretaris iedereen teleur door simpelweg vast te houden aan haar idee dat de huidige financiële middelen in de lumpsum en VOA (voor risicoleerlingen) voldoende zijn. De kamer wees de staatssecretaris in duidelijke taal op onder andere het volgende:

•  Er is sprake van verslechtering (wegvallen ambulante begeleiding en REA) en nauwelijks compensatie (minimale verhoging van VOA-gelden van € 19,- per leerling).
•  De minister van OCW is bij voorstander van een rugzakje in het bsasis- en voortgezet onderwijs, terwijl de staatssecretaris in het mbo tegenstander is. Het lijkt erop dat OCW intern verdeeld is.
•  Het rugzakje past qua systematiek gericht op vraagsturing bij de ontwikkeling in de zorg (PGB) en in het onderwijs. De ideeën van Nijs zijn gericht op aanbodsturing.
•  De staatssecretaris maakt haar stelling dat er voldoende geld zit in het mbo niet hard. Sterker nog, ze geeft aan dat er voldoende geld is, maar kan geen cijfers geven van het aantal deelnemers met een functiebeperking. Cijfers zijn nodig om haar aanname te onderbouwen.
•  Dit dossier sleept te lang. In 2001 werd de motie Rabbae aangenomen waarin gevraagd werd om onderzoek. Het onderzoek en de reactie van Nijs werden openbaar gemaakt in mei 2003. Nu, medio 2004, is er nog niets gebeurd. De kamer verzoekt Nijs te stoppen met overleggen en te komen met een echte oplossing.
•  De staatssecretaris moet met EZ, SZW en VWS overleggen over een oplossing.
•  Al voordat de mogelijkheid van de inzet van AB en REA-gelden stopte was de uitval 60%! Wat vindt de staatssecretaris aanvaardbaar?
•  De kamerbrede motie geeft Nijs de plicht om met een oplossing te komen, hetzij in de vorm van een rugzak, hetzij op een andere effectieve wijze.

De reactie van Nijs was ronduit teleurstellend. Zij stelt dat de ROC's voldoende geld hebben voor het in stand houden van het gehandicaptenbeleid en het oplossen van de knelpunten die zich voordoen bij opleiding van deelnemers met een handicap. Er wordt steeds weer verwezen naar de VOA-middelen voor risicogroepen. Nijs is van mening dat de Bve Raad de scholen moet ondersteunen door een gedragslijn te ontwikkelen voor de ROC's, opdat zij hun prioriteiten anders gaan stellen en zodoende de aanwezige middelen anders verdelen. Want geld is er genoeg, blijft de staatssecretaris herhalen. De kamer was vol ongeloof over het standpunt van de SO. Zij bleef echter in alle termijnen vasthouden aan haar standpunt.

Afspraken die tot slot werden gemaakt:

• Nijs wil stage lopen om kennis te maken met de problemen die ROC's ondervinden bij gehandicapten.
•  Nijs levert de gegevens aan (per deelnemer) om haar stelling te onderbouwen dat ROC's maatwerk voor gehandicapten best kunnen betalen uit lumpsum en VOA.
•  Nijs onderzoekt wat het kost om leerlingen vanuit het voortgezet onderwijs met een rugzakje door te laten stromen naar het mbo met behoud van dit rugzakje.
•  Nijs vraagt de Bve Raad om een gedragsafspraak te maken over de dienstverlening aan de gehandicapten. Deze afspraak is dan bindend voor de sector.

De kamerleden gaven aan verbijsterd te zijn over de houding van de staatssecretaris. Ze kwam met een herhaling van zetten en de toezeggingen die ze nu deed had ze ook voordat dit debat plaats vond uit kunnen voeren. Kamerleden en de aanwezigen op de publieke tribune waren zwaar teleurgesteld en ontluisterd.

De Bve Raad, FvO en CG-Raad beramen zich, samen met hun achterban, over wat hen nu te doen staat. Want vaststaat dat we door strijden voor toegankelijk beroepsonderwijs voor deelnemers met een functiebeperking!

Uit: CG-Raad.
Website: www.cg-raad.nl