Onderwijs en handicap; plan Rutte aanleiding voor aandacht van de Federatie

In strikte zin is onderwijs geen beleidsterrein waar de Federatie op dit moment veel aandacht aan kan besteden. Desalniettemin zijn er diverse invalshoeken waardoor onderwijs regelmatig op de agenda bij bestuur en beleidsmedewerkers komt. De belangrijkste invalshoeken zijn die van de lectuur- en informatievoorziening en die van ICT-ontwikkelingen. Daarom is het goed in deze Kortschrift aandacht te besteden aan onderwijs.

In een brief van 11 juli 2005 aan de Tweede Kamer heeft staatssecretaris Rutte een Plan van aanpak gepubliceerd onder de titel “Terugdringing belemmeringen in het hoger onderwijs voor studenten met een functiebeperking”.

Rutte constateert dat er nog onnodige obstakels zijn bij het realiseren van aanpassingen en voorzieningen, omdat de kennis over de concrete knelpunten onvoldoende is, processen onhelder zijn en verantwoordelijkheden niet geregeld. Ook in relatie met de Wet gelijke behandeling wordt gesteld dat er nogal wat verbeteringen in de dagelijkse praktijk noodzakelijk zijn. Er is nog weinig sprake van geïntegreerd beleid bij de HO-instellingen dat een solide basis vormt voor het maatwerk dat veelal aan de student geleverd moet worden. Meestal zijn de activiteiten en maatregelen afhankelijk van toeval en van motivatie van enkelingen.

Kern van het beleid voor de jaren 2006-2009 zal volgens de brief van Rutte zijn dat de instellingen zelf de verantwoordelijkheid voor het beleid moeten dragen en ook daarvoor toegerust zijn. De eerste stap zal zijn dat de HO-instellingen uiterlijk op 1 juli 2006 een instellingsbeleidsplan kunnen indienen om aanspraak te maken op de door Rutte beschikbaar gestelde gelden.

Studerenden met een visuele handicap

Het aantal studenten met één of meer beperkingen wordt door de onderzoekers op ca. 70.000 geschat, van wie ca. 50.000 een lichamelijke handicap hebben. Dat is circa 10% van het totale aantal studerenden. Ruim 60% van hen geeft aan dat zij vanwege hun beperking belemmerd worden bij deelname aan het onderwijsproces. De belemmeringen kunnen betrekking hebben op het maken van examens en tentamens, het bestuderen van schriftelijk materiaal, het maken van werkstukken maar ook de toegankelijkheid van onderwijsgebouwen. Vanzelfsprekend kunnen de belemmeringen gevolgen hebben voor de studievoortgang. Voor een gedeelte kunnen de belemmeringen opgeheven worden door speciale voorzieningen en regelingen, maar dan moet je natuurlijk daarvan wel op de hoogte zijn. Meer dan de helft van de studenten met een beperking blijkt niet of slecht op de hoogte te zijn van de mogelijke faciliteiten.
Op grond van de onderzoeksgegevens wordt het aantal studerenden met een visuele beperking geschat op een aantal tussen de 14.000 en 17.000 personen. Dat is 3% van het totale aantal studerenden. Van hen ondervinden 8.000 tot 10.000 (2%) daadwerkelijk belemmeringen. Dat betekent, zeggen de onderzoekers, dat de anderen de beperking waarschijnlijk ondervangen door hulpmiddelen voor het zien te gebruiken.

Eind november 2005 worden de resultaten van een vervolgonderzoek bekend gemaakt.

Knelpunten voor studerenden met een visuele handicap en mogelijke activiteiten van de Federatie

Een aantal belemmeringen hangt niet direct of uitsluitend samen met tekortschieten van HO-instellingen. Er zijn ook externe omstandigheden waarvoor dan ook buiten de onderwijssector zelf oplossingen moeten worden gevonden. Het betreft dan vooral de beschikbaarheid van literatuur en informatie in aangepaste leesvorm en de (on)toegankelijkheid van veel internet websites.

De vraag is wat de Federatie moet en kan doen met het plan-Rutte. Er zijn activiteiten denkbaar waarmee – voortvloeiend uit het Program van Actie van Rutte – direct invloed wordt uitgeoefend op HO-instellingen en activiteiten waarmee derden aangesproken worden. Met beide categorieën activiteiten wordt beoogd een bijdrage te leveren aan het wegnemen van belemmeringen voor studerenden met een visuele handicap.
Er kan vanuit onze positie gestart worden met het opstellen van een ‘checklist’ die aangeboden zou kunnen worden aan de HO-instellingen. Wetende dat er vanuit Handicap+Studie al een dergelijke lijst is voor alle categorieën handicaps en chronische ziektes zou het meer voor de hand liggen om deze lijst nog eens door te lopen, waar nodig concreter te maken en de aandacht van HO-instellingen te vestigen op deze lijst. Op deze manier kan de Federatie zich aanbieden als deskundige adviseur op het terrein van alle zaken van mensen met een visuele handicap. De vraag is natuurlijk of en in hoeverre deze rol een toegevoegde waarde heeft op datgene wat Handicap+Studie en studerenden zelf al doen. Het lijkt daarom van belang dat de Federatie de komende maanden de ontwikkelingen goed volgt en goede contacten onderhoudt met Handicap+Studie en de studerenden, verenigd in de contactgroep BS&BS binnen de NVBS.

Als toegang tot lectuur en informatie de voornaamste hinderpaal is voor studenten met een visuele beperking moet prioriteit gegeven worden aan het zoeken van oplossingen in de wijze waarop lectuur en informatie wordt aangeboden. Daar wordt op ingegaan in de bijdrage in deze Kortschrift over de resultaten van het braille onderzoek.

Bron:
Kortschrift nummer 30, oktober 2005

 

Reacties

Geen reacties tot nu toe.
 

Over Challenge-Media

Challenge-Media: Een kritische kijk op nieuws voor mensen met een functiebeperking.

Onbeperkt informatief: Omdat een handicap onze blik op nieuws niet vertroebelt.